O‘zbekistonda soliqlarni to‘lamaslik uchun ozodlikdan mahrum etish jazosi joriy etildi

O‘zbekistonda soliqlardan bo‘yin tovlash uchun javobgarlikni qat’iylashtiruvchi o‘zgartishlar kuchga kirdi. Yangilangan normalar Jinoyat kodeksi va Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksga kiritilgan bo‘lib, ular soliq huquqbuzarliklari uchun qo‘llaniladigan jazolar doirasini kengaytirdi, jumladan ozodlikdan mahrum etish choralarini ham nazarda tutadi.

Daromadlarni ataylab yashirish bilan bog‘liq ma’muriy jarimalar oshirildi. Endilikda jismoniy shaxslar uchun jarimaning eng yuqori miqdori 25 bazaviy hisoblash miqdorini, mansabdor shaxslar uchun esa 50 BHMni tashkil etadi. Agar huquqbuzarlik sezilarli miqdorda sodir etilsa, mansabdor shaxslarga nisbatan jarima 100 BHMgacha yetishi mumkin.

Shuningdek, soliq hisobotiga oid intizom buzilishi uchun ham alohida javobgarlik belgilandi. Daromadlar to‘g‘risidagi deklaratsiyalarni noto‘g‘ri yoki belgilangan muddatlarda topshirmaganlik uchun 10 BHMgacha jarima qo‘llaniladi.

Eng keskin o‘zgarishlar jinoyat javobgarligi bilan bog‘liq qismda kuzatildi. Agar soliqlardan bo‘yin tovlash holati ma’muriy jazodan keyin sezilarli miqdorda takroran sodir etilsa, aybdorga uch yilgacha ozodlikdan mahrum etish jazosi qo‘llanilishi mumkin. Kattaroq miqdorlardagi zarar uchun bu muddat besh yilgacha, juda yirik miqdorlarda esa yetti yilgacha oshiriladi.

Shu bilan birga, qonunchilikda yumshatuvchi norma ham saqlanib qolindi. Agar soliq to‘lovchi sud hukmi chiqarilishidan oldin davlatga yetkazilgan zararni — jumladan asosiy qarz, penya va jarimalarni — to‘liq qoplasa, ozodlikdan mahrum etish jazosi qo‘llanilmaydi.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, ushbu o‘zgartishlar soliq intizomini mustahkamlash va yashirin iqtisodiyot hajmini qisqartirishga qaratilgan. Qayd etilishicha, yangi choralar asosan qasddan va takroran sodir etilgan huquqbuzarliklar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, halol soliq to‘lovchilarning texnik xatolariga nisbatan qo‘llanilishi ko‘zda tutilmagan.