O‘zbekistonda bolalarni himoya qilishga oid qonunchilik kuchaytirildi

O‘zbekistonda farzand tarbiyasi va ta’limi bo‘yicha majburiyatlarini bajarmagan ota-onalar hamda vasiylar uchun jarimalar oshirildi. Tegishli o‘zgartirishlar bolalarni zo‘ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga qaratilgan qonunda belgilangan.

Bunday huquqbuzarlik uchun jarima miqdori 5 baravardan 10 baravargacha bazaviy hisoblash miqdorini (BHM) tashkil etadi. Qoidabuzarlik bir yil ichida takrorlansa, jarima 10–15 BHMga oshiriladi. Avval bu holat uchun 1–5 BHM miqdorida jarima belgilangan edi.

Zarur ro‘yxatdan o‘tmagan yoki litsenziyaga ega bo‘lmagan tashkilotlarda voyaga yetmaganlarni diniy ta’lim olishga noqonuniy jalb qilganlik uchun 10–15 BHM miqdorida jarima belgilanadi. Huquqbuzarlik bir yil ichida takrorlansa, jarima 15–20 BHMni tashkil etadi yoki 15 sutkagacha ma’muriy qamoq qo‘llanishi mumkin.

Majburiy umumiy o‘rta ta’lim olishga to‘sqinlik qilganlik uchun 15–20 BHM miqdorida jarima belgilanadi. Takroriy holatda jarima 20–30 BHMga yetadi yoki 15 sutkagacha ma’muriy qamoq tayinlanishi mumkin.

Bolalarga zararli axborot uchun javobgarlik

Qonun bolalarning salomatligi va rivojlanishiga zarar yetkazadigan axborot mahsulotlarini tayyorlash, tarqatish, namoyish etish va internetda e’lon qilish uchun ma’muriy javobgarlik joriy etadi. Bunday mahsulotlar musodara qilinishi, fuqarolarga 7 BHM, mansabdor shaxslarga esa 50 BHM miqdorida jarima solinishi mumkin.

Bolalar masalalari bo‘yicha komissiyalar qarorlarini bajarmaganlik yoki ularning ijrosiga to‘sqinlik qilganlik uchun fuqarolarga 3–5 BHM, mansabdor shaxslarga esa 5–7 BHM miqdorida jarima belgilanadi.

Bolalarga qarshi jinoyatlar uchun jazo

14 yoshga to‘lmagan bolani zo‘rlash yoki unga nisbatan jinsiy ehtiyojni g‘ayritabiiy shaklda qondirish jinoyatlari uchun 15 yildan 25 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish yoki umrbod qamoq jazosi nazarda tutilgan.

Bolaning o‘limiga sabab bo‘lgan qasddan sodir etilgan jinoyatlar uchun shartli hukm tayinlash, jazoni o‘tashdan muddatidan ilgari shartli ozod qilish va jazoni yengilrog‘i bilan almashtirish imkoniyatlari cheklanadi.

Qonunchilikda ixtisoslashtirilgan o‘quv-tarbiya muassasalari o‘rniga voyaga yetmaganlarni ta’lim va tarbiya muassasalariga, ijtimoiy xizmat tashkilotlariga joylashtirish yoki nazoratga topshirish kabi choralar belgilangan.

Voyaga yetmaganlar uchun bepul advokat

Jinsiy zo‘ravonlikka oid ishlar bo‘yicha voyaga yetmagan jabrlanuvchilar va guvohlarga davlat hisobidan advokat taqdim etiladi.

Bola ota-onasi, vasiysi yoki yaqin qarindoshlari sodir etgan jinoyat bo‘yicha protsessual harakatlarda qatnashsa, vasiylik va homiylik organi vakilining ishtiroki majburiy bo‘ladi.

Zo‘ravonlikka oid ishlar bo‘yicha voyaga yetmagan jabrlanuvchilar va guvohlarni so‘roq qilish videoga yozib olinadi. Jinsiy zo‘ravonlikdan jabrlangan voyaga yetmaganlar bilan ayblanuvchi o‘rtasida yuzlashtirish faqat tergovchi yoki sud qarori bilan o‘tkazilishi mumkin.

Shuningdek, bolalarga nisbatan zo‘ravonlik sodir etgan ta’lim va tarbiya muassasalari xodimlari bilan mehnat shartnomasini bekor qilish uchun asoslar kengaytiriladi.