Bola qanchalik tez qaror qabul qilsa, shunchalik mehribon boʻladi: uch mamlakatni oʻrganish natijalari

Italiya, Buyuk Britaniya va AQSh tadqiqotchilari 3 yoshdan 10 yoshgacha boʻlgan 537 nafar italiyalik bolalar bilan bir qator tajribalar oʻtkazdi. Natijalar Nature Human Behaviour jurnalida chop etildi.

Bolalarga konfetlarni tengdoshlari bilan baham ko‘rishga tayyor ekanliklarini hal qilish taklif qilindi. Ba’zi ishtirokchilarga o‘ylash uchun kam vaqt, boshqalarga esa ko‘proq vaqt berildi. Shuningdek, bolalarning o‘z manfaati yo‘lida yolg‘on gapirishga va boshqalar bilan o‘rtoqlashishga tayyorligini tekshiruvchi vaziyatlar ham modellashtirildi.

Ma’lum bo‘lishicha, tez qaror qabul qilgan 3-4 yoshli bolalarning aksariyati ko‘pincha halollik va boshqalarga yordam berishni tanlagan. Kattaroq yoshdagi bolalar uzoq mulohazalardan keyin ham altruizmni namoyish etishdi. Tadqiqot mualliflarining ta’kidlashicha, ijtimoiy xulq-atvorga moyillik nafaqat tarbiya natijasi, balki insonning yoshligidan tabiiy xususiyati bo‘lishi mumkin.

Shu bilan birga, olimlar ishning cheklovlarini tan olishadi: maktabgacha yoshdagi bolalarning bir qismi topshiriqlar shartlarini to‘liq tushunmagan bo‘lishi mumkin, tajribalar esa vaqt chegarasisiz vaziyatlarni hisobga olmagan.