Oʻzbekistonda jarima qoʻllash tartibini yumshatish va sud nazoratini kuchaytirish rejalashtirilmoqda

13-aprel kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tadbirkorlik subyektlariga nisbatan moliyaviy jarimalarni qo‘llashning amaldagi mexanizmini o‘zgartirishga doir takliflarni ko‘rib chiqdi. Ushbu tashabbuslar biznesga bo‘lgan ma’muriy bosimni kamaytirish, tartib-taomillarni soddalashtirish hamda davlat organlari qarorlari ustidan sud nazoratini kuchaytirishga qaratilgan.

Taqdimot davomida amaliyotda tadbirkorlarga nisbatan jarimalarning katta qismi bevosita nazorat qiluvchi organlar tomonidan qo‘llanilishi, sudlarning bunday qarorlarning qonuniyligini tekshirishdagi roli esa cheklanganligicha qolayotgani ta’kidlandi. Shu munosabat bilan xo‘jalik yurituvchi subyektlarning huquqlarini himoya qilish bo‘yicha sud mexanizmlarini kuchaytirish taklif etildi.

Asosiy yangiliklardan biri sifatida 1-oktabrdan boshlab jarimalarni ixtiyoriy to‘lashning yagona, soddalashtirilgan tartibini joriy etish ko‘zda tutilmoqda. Unga ko‘ra, agar tadbirkor bir oy ichida jarima summasining 50 foizini to‘lasa, qolgan qismini to‘lashdan ozod etiladi.

Shuningdek, jarimalarni olti oygacha bo‘lgan muddatda bo‘lib-bo‘lib to‘lash mexanizmini mustahkamlash taklif qilinmoqda. Qaror topshirilganidan keyin bir oy ichida jarima summasining oltidan bir qismi to‘langan taqdirda, ushbu tartib avtomatik ravishda, qo‘shimcha murojaatlarsiz va kelishuvlarsiz qo‘llaniladi.

Tashabbuslarning alohida bloki sud nazoratiga bag‘ishlangan. Xususan, jarima qo‘llash to‘g‘risidagi qaror sud tomonidan bekor qilingan yoki haqiqiy emas deb topilgan hollarda undirilgan mablag‘larni qaytarishning aniq tartibini belgilash taklif qilinmoqda. Mablag‘lar 15 kun ichida qaytarilishi lozim, ushbu muddat buzilgan taqdirda esa har bir kechiktirilgan kun uchun Markaziy bankning asosiy stavkasi bo‘yicha foizlar hisoblanishi rejalashtirilgan.

Moliyaviy sanksiyalar tizimini to‘liq raqamlashtirishga ham katta e’tibor qaratildi. Biznes-ombudsman yuritadigan “Yagona davlat nazorati” axborot platformasi doirasida jarimalarning elektron reyestrini yaratish rejalashtirilmoqda. Nazorat organlari tomonidan qabul qilingan barcha qarorlar majburiy ravishda ushbu tizimga kiritilishi va elektron raqamli imzo bilan tasdiqlanishi lozim bo‘ladi.

Elektron reyestrga kiritilmagan yoki ERI bilan tasdiqlanmagan hujjatlar haqiqiy emas deb hisoblanadi va ular asosida jarima undirishga yo‘l qo‘yilmaydi. Shuningdek, jarimalarni onlayn monitoring qilish, ularni masofadan turib to‘lash imkoniyatini yaratish hamda manfaatdor idoralarning axborot tizimlarini integratsiya qilish rejalashtirilmoqda.

Yana bir tashabbus sifatida jarimalarni tadbirkorning shaxsiy kabineti orqali onlayn tarzda shikoyat qilish mexanizmini joriy etish taklif qilindi. Shikoyat berilgan paytdan boshlab tegishli qarorning ijrosi ko‘rib chiqish yakunlangunga qadar avtomatik tarzda to‘xtatiladi.

Bundan tashqari, biznesga nisbatan qo‘llaniladigan turli sanksiyalar bo‘yicha yondashuvlarni yagona tizimga solishga qaratilgan “Huquqiy ta’sir choralari to‘g‘risida”gi alohida qonun ishlab chiqish masalasi ham muhokama qilindi.