Prezident raisligida sport masalalari boʻyicha selektor yigʻilishi boʻlib oʻtdi

O‘zbekistonda jismoniy tarbiya va sport sohasida islohotlarning yangi bosqichi boshlanmoqda. Bu haqda Prezident Shavkat Mirziyoyev tarmoqning ustuvor vazifalariga bag‘ishlangan videoselektor yig‘ilishida ma’lum qildi. Asosiy urg‘u sport faqat musobaqa yoki medallar uchun kurash emas, balki millat salomatligini mustahkamlash, intizomni tarbiyalash va mamlakat imijini shakllantirishning muhim vositasi ekani masalasiga qaratildi.

Natijalar bor, ammo salohiyat to‘liq ishga solinmagan

So‘nggi to‘qqiz yilda mamlakatda keng ko‘lamli sport infratuzilmasi yaratildi: 1,5 mingdan ortiq mahallada qariyb 1,8 mingta zamonaviy sport maydonchasi barpo etildi, 200 dan ziyod yirik sport inshootlari foydalanishga topshirildi, qariyb 4 mingta xususiy sport klubi faoliyat boshladi. Sport bilan professional tarzda shug‘ullanayotgan yoshlar soni ikki barobarga oshdi, olimpiya terma jamoalari tarkibi 2 baravar, paralimpiya jamoalari esa 3 baravar kengaydi.

Faqatgina o‘tgan yilning o‘zida o‘zbekistonlik sportchilar xalqaro musobaqalarda qariyb 1 400 ta medalni qo‘lga kiritdi, jumladan, o‘nlab oltin mukofotlar va 50 dan ortiq yangilangan jahon hamda Osiyo rekordlari qayd etildi. Shunga qaramay, Prezident qat’iy ta’kidladi: joylardagi ishlar yanada faol tashkil etilganida, natijalar ancha yuqori bo‘lishi mumkin edi.

Hududlar va boshqaruvchilarga e’tirozlar

Hokimlar, sport federatsiyalari rahbarlari va soha mutasaddilarining faolligi alohida tanqid qilindi. Ko‘plab sport maktablari va olimpiya markazlari hanuzgacha inert holatda ishlayotgani, iqtidorli bolalarni faol izlab topish bilan shug‘ullanmayotgani, asosan tayyor sportchilarni mashq qildirish bilan cheklanayotgani qayd etildi.

Hududlar o‘rtasidagi keskin tafovutlar ham misollar orqali ko‘rsatib o‘tildi. Xususan, Zarbdor tumani qisqa vaqt ichida yoshlarni ommaviy sportga keng jalb etib, ixtisoslashgan sport zallarini tashkil etishga erishgan. Ayni paytda ayrim tumanlarda musobaqalar tashkil etish va sportni qo‘llab-quvvatlash ishlari rasmiy tusda qolmoqda. Prezident Zarbdor tajribasini barcha hududlarda joriy etishni topshirdi.

Maktab va oliygohlar: “qog‘ozdagi to‘garaklar” endi o‘tmaydi

Maktab va oliy ta’lim muassasalarida sport ishlari ahvoli jiddiy savollarni keltirib chiqardi. Qator ta’lim muassasalarida sport to‘garaklari faqat nomiga faoliyat yuritmoqda, o‘quvchilarning salmoqli qismi esa hatto minimal jismoniy tayyorgarlik me’yorlarini ham bajara olmayapti.

Shu bilan birga, Termiz davlat universiteti tajribasi ijobiy namuna sifatida e’tirof etildi. U yerda sportni ta’lim jarayoni bilan tizimli bog‘lash orqali minglab talabalar qamrab olinib, xalqaro maydondagi g‘alabalarga erishilmoqda. Barcha rektorlarga ana shunday yillik reja ishlab chiqish va sport federatsiyalari bilan hamkorlikni kuchaytirish topshirildi.

Federatsiyalarga — ko‘proq mas’uliyat va tashabbus

Prezident sport federatsiyalarining investitsiyalar va hamkorlarni jalb etishdagi sustligini alohida tanqid qildi. Mamlakatda sportga sarmoya kiritishga tayyor tadbirkorlar yetarli bo‘lishiga qaramay, hozirga qadar birorta federatsiya barqaror va o‘zaro manfaatli hamkorlik modelini taklif qilmagan. Shu bois, federatsiyalarda kadrlar faoliyatini tanqidiy ko‘rib chiqish va yangi talablarga javob bermaydigan rahbarlarni almashtirish topshirildi.

Shuningdek, yuqori natija ko‘rsatgan sport maktablari uchun qo‘shimcha rag‘batlar joriy etilishi e’lon qilindi. Endilikda eng yaxshi muassasalar mavjud mukofotlardan tashqari, yana 500 million so‘mdan qo‘shimcha mablag‘ bilan taqdirlanadi.

Sport va tibbiyot: o‘z ilmiy-amaliy bazasiga o‘tish

Sport tibbiyoti masalasiga ham alohida e’tibor qaratildi. Bugungi kunda sportchilarning ko‘plab tibbiy tekshiruvlari va reabilitatsiyasi xorijda amalga oshirilmoqda. Prezident mamlakat ichida zamonaviy jarohatlarni davolash protokollari joriy etilmagani va tibbiyot muassasalari bilan federatsiyalar o‘rtasidagi hamkorlik sustligini tanqid qildi.

Yangi o‘quv yilidan boshlab soha oliygohlarida sport dietologi, fiziolog va psixologlar tayyorlash yo‘lga qo‘yiladi. Ixtisoslashtirilgan tibbiyot markazlari esa har oy terma jamoalar a’zolarining sog‘ligini diagnostika qilib, murabbiylar uchun aniq tavsiyalar beradi.

Ommaviy sport — millat salomatligi ko‘rsatkichi

Muhim yangiliklardan biri — mahallalarda sport rivojini faqat qamrov bilan emas, balki aholi salomatligiga real ta’siri orqali baholash tizimi joriy etilishi bo‘ldi. Pilot hududlarda “salomatlik balansi” shakllantiriladi, sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilayotgan faollarga esa moliyaviy rag‘batlar beriladi.

Bundan tashqari, barcha maktab va texnikumlarda krossfit yo‘nalishida mashg‘ulotlar tashkil etiladi. Bu sport turi maxsus infratuzilma talab qilmasligi va yuqori samaradorligi bilan ajralib turadi.

Mahalladan Olimpiadagacha

Davlatimiz rahbari sport tizimining yangilangan vertikal modelini taqdim etdi: “mahalla — maktab — sport muassasasi — federatsiya”. Ushbu tizim doirasida sport oliygohlari talabalari uchun dual ta’lim mexanizmlari, sportchilar va murabbiylarni raqamli hisobga olish hamda sun’iy intellekt yordamida natijalarni tahlil qilish tizimi joriy etiladi.

Olimpiya harakati ham yangicha shakllantiriladi: Prezident Olimpiadasi doirasidagi sport turlari soni ikki baravar oshiriladi, paralimpiya yo‘nalishi ham qo‘shiladi. Toshkentda esa Olimpiya terma jamoalari uchun yagona markaz tashkil etiladi.

Sport — iqtisodiyot va sanoat sifatida

Professional sport haqida so‘z yuritar ekan, Prezident u daromad keltiradigan sohaga aylanishi zarurligini ta’kidladi. Xususan, futbol uchrashuvlarini o‘tkazish vaqti va formati qayta ko‘rib chiqilishi, stadionlar atrofidagi xizmatlar rivojlantirilishi va muxlislar qiziqishi oshirilishi zarurligi ko‘rsatib o‘tildi.

Biznes uchun ham yangi rag‘batlar belgilandi: xodimlar uchun sport infratuzilmasi yaratishga yo‘naltirilgan xarajatlar soliq bazasidan chegiriladi, jalb qilingan murabbiylar esa minimal soliq stavkalari orqali qo‘llab-quvvatlanadi.