Shavkat Mirziyoyev oliy o‘quv yurtlari va ilm-fanni rivojlantirish bo‘yicha bir qator takliflarni ma’qulladi

Prezident Shavkat Mirziyoyev oliy ta’lim, ilm‑fan va innovatsiyalar tizimini yangilash va rivojlantirishga qaratilgan bir qator takliflar bilan tanishdi. Taqdim etilgan kontseptsiya doirasida oliy o‘quv yurtlari boshqaruvi, ilmiy faoliyatni moliyalashtirish, kadrlar tayyorlash va xalqaro hamkorlikni qamrab oluvchi keng ko‘lamli islohotlar bosqichma‑bosqich joriy etilishi rejalashtirilgan.

Ushbu yo‘nalishdagi asosiy tashabbuslardan biri «U10 – O‘zbekistonning global darajadagi flagman universitetlari» dasturi bo‘ladi. Tanlov asosida o‘n nafar oliy o‘quv yurti milliy ilmiy‑tadqiqot universiteti maqomini oladi. Ular negizida mahalliy va xorijiy universitetlar, ilmiy markazlar va sanoat korxonalarini birlashtiruvchi ilmiy klasterlar tashkil etiladi. Ilmiy‑tadqiqot maqomini olgan har bir universitet ilmiy klasterni shakllantirish uchun Fan va innovatsiyalarni qo‘llab‑quvvatlash jamg‘armasidan 150 mlrd so‘mgacha mablag‘ olishi mumkin.

Tanlov mezonlari professor‑o‘qituvchilar va ilmiy xodimlar salohiyati, oliy ta’lim muassasasining milliy va xalqaro reytinglardagi o‘rni, ilmiy infratuzilma holati hamda jalb qilingan mablag‘lar hajmiga asoslanadi.

2027 yildan boshlab O‘zbekistonda oliy ta’lim muassasalarini milliy reyting natijalari asosida moliyalashtirish tizimi yo‘lga qo‘yiladi. Universitetlar ta’lim sifati, ilmiy faoliyat ko‘rsatkichlari, xalqaro hamkorlik, raqamlashtirish darajasi va bitiruvchilarning bandligi kabi mezonlar bo‘yicha baholanadi.

Shu bilan birga, davlat grantlarini taqsimlash tamoyillari qayta ko‘rib chiqilishi taklif etildi. Moliyalashtirish miqdori ta’lim dasturi murakkabligi, mehnat bozori ehtiyojlari, universitet reytingi, hududiy omillar va professor‑o‘qituvchilar faoliyati samaradorligiga ko‘ra belgilanadi.

Ilmiy tadqiqotlar yo‘nalishida yangi moliyalashtirish modeli joriy etilishi kutilmoqda: davlat ilmiy dasturlari doirasida ajratiladigan mablag‘larning kamida 50 foizi ustuvor yo‘nalishlarga yo‘naltiriladi. Loyihalar tanlovi xalqaro ekspertlar, ilmiy‑texnik kengashlar va tarmoq korxonalari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi.

Alohida e’tibor ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirishga qaratildi. Universitetlar huzurida «spin‑off» korxonalar tashkil etilib, ular innovatsion mahsulot va xizmatlar ishlab chiqarishga yo‘naltiriladi. Bu ilmiy natijalarni amaliyotga joriy etish, texnologiyalar transferini kuchaytirish va oliy ta’lim muassasalarining tadbirkorlik faolligini oshirishga xizmat qiladi.

Shuningdek, O‘zbekistonni mintaqaviy ta’lim markaziga aylantirish bo‘yicha takliflar ham muhokama qilindi. Xususan, har yili 500 nafargacha iqtidorli xorijiy talabaga davlat oliy o‘quv yurtlarida o‘qish uchun grantlar ajratilishini nazarda tutuvchi «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» dasturini yo‘lga qo‘yish rejalashtirilgan.

Prezident barcha takliflarni chuqur o‘rganish va ularni bosqichma‑bosqich amalga oshirish zarurligini ta’kidladi, maqsad esa ta’lim va ilm‑fan tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarishdan iborat.