Milliy statistika qo‘mitasi NarxStat platformasini ishga tushirdi

Milliy statistika qo‘mitasi narxlar haqidagi ochiq ma’lumotlarni jamlagan NarxStat platformasini ishga tushirdi. Unda inflyatsiya ko‘rsatkichlarini kuzatish, hududlardagi narxlarni taqqoslash va ma’lumotlarni ro‘yxatdan o‘tmasdan yuklab olish mumkin.

Platforma taqdimoti 13-noyabr kuni o‘tkazilgan matbuot anjumanida bo‘lib o‘tdi. Servis narx.stat.uz manzilida ishlaydi.

NarxStat’da quyidagi ma’lumotlar e’lon qilinadi:

• iste’mol narxlari indeksi;
• asosiy oziq-ovqat mahsulotlari va yoqilg‘ining o‘rtacha narxlari;
• viloyat va tumanlardagi haftalik narx o‘zgarishlari;
• uy-joy bozoridagi narx indekslari;
• sanoat ishlab chiqaruvchilari narxlari indekslari.

Ma’lumotlarni CSV va JSON formatlarida yuklab olish mumkin. Dasturchilar va tahlilchilar uchun API ham mavjud. Undan foydalanish uchun ro‘yxatdan o‘tish talab qilinmaydi.

Platformaga inflyatsiya va iste’mol xarajatlari kalkulyatorlari ham qo‘shilgan. Inflyatsiya kalkulyatori tanlangan davrda pulning xarid qobiliyati qanday o‘zgarganini hisoblaydi. Iste’mol xarajatlari kalkulyatori esa foydalanuvchi tanlagan tovar va xizmatlar to‘plami qancha qimmatlashgan yoki arzonlashganini ko‘rsatadi.

Narxlarni xaritada taqqoslash mumkin

NarxStat’ning interaktiv xaritasida mahsulotlarning hududlar bo‘yicha o‘rtacha narxi va bir haftadagi o‘zgarishi ko‘rsatiladi. Foydalanuvchi muayyan mahsulotni tanlab, u qaysi hududda qimmatroq yoki arzonroq ekanini ko‘rishi mumkin.

Alohida bo‘limda so‘nggi haftada eng ko‘p qimmatlashgan va arzonlashgan mahsulotlar ro‘yxati beriladi. Platforma narxi oldingi 26 hafta ichidagi eng yuqori yoki eng past darajaga yetgan tovarlarni ham ko‘rsatadi.

Mahsulotlar narxining 2021-yil yanvaridan buyon o‘zgarishini animatsion grafiklarda kuzatish mumkin. Grafiklarni GIF formatida yuklab olish imkoniyati mavjud.

Saytda ma’lumotlarni yangilash taqvimi va hisoblashda ishlatiladigan formulalar ham e’lon qilingan. Bu foydalanuvchiga ko‘rsatkich qaysi davrga tegishli ekani va qanday hisoblanganini tushunishga yordam beradi.

Yillik inflyatsiya 6,5 foizni tashkil etdi

NarxStat’ning 13-noyabr holatidagi ma’lumotlariga ko‘ra, oktabrda iste’mol narxlari sentabrga nisbatan 0,6 foizga oshgan. Yillik inflyatsiya 6,5 foizni tashkil etgan.

Uy-joy narxlari uchinchi chorakda avvalgi chorakka nisbatan o‘rtacha 1,4 foizga, 2025-yilning shu davriga nisbatan esa 4,8 foizga ko‘tarilgan.

Bu raqamlar bozordagi o‘rtacha o‘zgarishni ifodalaydi. Har bir mahsulot yoki ko‘chmas mulk obyekti aynan shu miqdorda qimmatlashganini anglatmaydi.

Bodring bir haftada qariyb 1500 so‘mga qimmatlashdi

28-oktabrdan 4-noyabrgacha mamlakat bo‘yicha bir kilogramm bodringning o‘rtacha narxi 1495 so‘mga oshib, 10 810 so‘mga yetgan.

Shu davrda pomidor 1120 so‘mga qimmatlashib, bir kilogrammi o‘rtacha 10 303 so‘mdan sotilgan. Limon narxi esa 1377 so‘mga pasayib, 34 150 so‘mni tashkil etgan.

NarxStat’dagi ko‘rsatkichlar statistik kuzatuvlar asosida hisoblanadi. Muayyan do‘kon, bozor yoki yetkazib berish xizmatidagi narx mahsulotning navi, sifati, qadoqlanishi va savdo joyiga qarab farq qilishi mumkin.

Toshkentda olma Qoraqalpog‘istondagidan 2,4 baravar qimmat

Platforma ayrim mahsulotlar narxi hududlar o‘rtasida keskin farq qilishini ko‘rsatmoqda.

Bir kilogramm olmaning o‘rtacha narxi Qoraqalpog‘istonda 6379 so‘m, Toshkent shahrida esa 15 501 so‘mni tashkil etgan. Farq 9122 so‘m bo‘lib, poytaxtdagi narx 2,4 baravar yuqori.

Bir kilogramm sariyog‘ Qoraqalpog‘istonda o‘rtacha 51 515 so‘m, Toshkentda esa 93 564 so‘m bo‘lgan. Hududlar o‘rtasidagi farq 42 049 so‘m yoki qariyb 82 foizni tashkil etgan.

Bunday tafovutga transport xarajatlari, mahalliy taklif, savdo nuqtalarining tarkibi va statistik kuzatuvga kiritilgan mahsulotlarning xususiyatlari ta’sir qilishi mumkin. Biroq o‘rtacha narxlarning o‘zi har bir omilning ulushini aniqlash uchun yetarli emas.

NarxStat kimlar uchun foydali?

NarxStat turli statistik materiallarda e’lon qilingan narx ma’lumotlarini bitta platformada jamlaydi. Servis quyidagi foydalanuvchilar uchun foydali bo‘lishi mumkin:

NarxStat internet-do‘kon yoki savdo tarmoqlaridagi takliflar katalogi emas. Platformada ma’lum davr uchun hisoblangan o‘rtacha statistik ko‘rsatkichlar beriladi. Shu sababli undagi ma’lumotni muayyan mahsulotning xarid paytidagi qat’iy narxi sifatida qabul qilmaslik kerak.