Kelish, joylashish, erishish: MDH yosh mutaxassislarining hikoyalari

Bugungi kunda MDHning ko‘plab davlatlari uchun Rossiya nafaqat yirik qo‘shni va muhim iqtisodiy hamkor, balki umumiy tarix, til va madaniy qadriyatlar bilan bog‘langan makon bo‘lib qolmoqda. Bunday yaqinlik yangi muhitga tezroq moslashish, ta’lim olish va ishlashni osonlashtiradi. Shu sababli, muqobil yo‘nalishlar paydo bo‘lganiga qaramay, Rossiya hanuz mehnat migratsiyasi uchun eng qulay yo‘nalishlardan biri sifatida qabul qilinadi.

Hozirgi sharoitda Rossiya MDH yoshlari uchun ochiq bo‘lgan va ularga ilk jiddiy professional tajriba orttirish imkoniyatini beradigan mamlakat sifatidagi rolini saqlab qolmoqda. Bandlik dasturlari ishtirokchilarga mustaqillikka erishish, ko‘nikmalarini rivojlantirish hamda o‘z vatani va Rossiya iqtisodiyotiga hissa qo‘shish imkonini yaratadi.

Qirg‘izistondan kelgan Samira va O‘zbekistondan kelgan Zarinaning «Alabuga Start» dasturi doirasidagi tajribasi postsovet hududidagi mehnat mobilligi insonlar taqdirini qanday o‘zgartirishi mumkinligini yaqqol ko‘rsatadi. Umumiy sovet merosi, rus tili va o‘xshash qadriyatlar hatto yangi shaharlar, iqlim va hayot sur’atiga moslashish zarur bo‘lganda ham adaptatsiya jarayonini sezilarli darajada yengillashtiradi.

BOLALAR UYIDAN MUSTAQIL HAYOT SARI

Samira Rossiyaga Qirg‘izistondan 19 yoshida kelgan. Bolalar uyini tamomlagach, u barqaror ish va mustaqil hayot boshlash imkoniyatini izlay boshladi. Tug‘ilib o‘sgan shahrida mos variantlar kam bo‘lgani uchun qiz «Alabuga Start» dasturida ishtirok etishga qaror qildi.

Dastlabki kunlar xavotir bilan o‘tdi, biroq boshqa ishtirokchilar Samiraga moslashishda yordam berishdi. Ular ish joyiga qanday borishni ko‘rsatdi, kundalik hayotda qo‘llab-quvvatladi va oziq-ovqat masalalarida yordam berdi. Burilish nuqtasi birinchi maosh bo‘ldi. O‘sha paytda qiz o‘zini mustaqil ta’minlay olishini va kelajagini o‘zi qurishga qodir ekanini anglab yetdi.

Hozirda Samira «Servis va mehmondo‘stlik» yo‘nalishida ishlaydi va bu tajribani mustaqillikka erishish yo‘lidagi muhim qadam deb hisoblaydi. U hozircha Rossiyada doimiy qolishni rejalashtirmayapti, biroq orttirgan ko‘nikmalari va o‘ziga bo‘lgan ishonchi uni eng katta orzusi, ya’ni shaxsiy uy-joyga ega bo‘lish sari yetaklamoqda.

O‘ZBEKISTONDAN PROFESSIONAL O‘SISH SARI

Rossiyaga ko‘chib kelishidan oldin Zarina kafeda ishlagan va ta’lim olish uchun mablag‘ jamg‘argan. Pedagoglar oilasida voyaga yetgan qiz har doim rivojlanishga intilgan. Shu sababli u dasturni professional tajriba orttirish va mustaqil kelajak qurish imkoniyati sifatida qabul qildi.

Ko‘chib o‘tish oldidan xavotir bo‘lishiga qaramay, atrofdagilarning qo‘llab-quvvatlashi tufayli Zarina yangi muhitga tez moslashdi. Hozirda u ishlab chiqarish operatori bo‘lib ishlaydi, yangi ko‘nikmalarni o‘zlashtirmoqda va kelajakda o‘z biznesini yo‘lga qo‘yish haqida o‘ylamoqda.

Rossiya qiz uchun nafaqat ish joyi, balki xalqaro muloqot maydoniga ham aylandi. Bu yerda u turli mamlakatlardan yangi do‘stlar orttirdi. Zarina Rossiyada qolishni istaydi va o‘zining professional hamda shaxsiy kelajagini shu mamlakat bilan bog‘laydi.

UMUMIY KELAJAK SHAXSIY HIKOYALARDAN BOSHLANADI

Samira va Zarina tajribasi butun mintaqa taraqqiyotiga ta’sir ko‘rsatayotgan yirik iqtisodiy jarayonning kichik modeli hisoblanadi.

Mehnat migrantlarining pul o‘tkazmalari an’anaviy ravishda Markaziy Osiyodagi ayrim davlatlar yalpi ichki mahsulotining chorak qismigacha bo‘lgan ulushini shakllantiradi. Biroq bugungi kunda e’tibor oddiy ishchi kuchi eksportidan ko‘ra ko‘proq bilim va kompetensiyalar almashuviga qaratilmoqda. Zamonaviy ta’lim va mehnat mobilligi texnologik hamda boshqaruv tajribasini uzatish kanali sifatida xizmat qilmoqda.

Yosh mutaxassislar korporativ standartlar, murakkab ishlab chiqarish jarayonlari va moliyaviy mustaqillik imkoniyatlariga ega bo‘lmoqda. Keyinchalik bu tajriba Rossiya iqtisodiyoti uchun malakali kadrlar tayyorlashga yoki vatandagi kichik biznes rivoji va mehnat bozori sifatini oshirishga xizmat qiladi. Bu «brain circulation», ya’ni bilim va tajriba aylanishi tamoyili bo‘lib, «miyalar oqimi» modelining o‘rnini bosmoqda.

Rossiya uchun bu hamkorlik muhim ahamiyatga ega. Aholi sonining qarishi va ishsizlik darajasining rekord darajada past bo‘lishi fonida (3 foizdan kam) MDHdan kelayotgan faol va motivatsiyalangan yoshlar sanoat hamda xizmat ko‘rsatish sohalaridagi kadrlar yetishmovchiligini qoplashga yordam bermoqda. Shu bilan birga, «Alabuga Start» kabi tashkil etilgan yollash dasturlari migratsiyani tartibsiz va norasmiy jarayondan aniq qoidalar asosida ishlaydigan shaffof tizimga aylantirmoqda.

Oxir-oqibat, geosiyosiy barqarorlik hukumatlararo memorandumlarga emas, balki amaliy manfaatlarga tayanadi. Davlatlar integratsiyasi yuz minglab insonlar mamlakatlar o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlikni shaxsan o‘zlari uchun foydali deb bilgan paytda ro‘y beradi. Yoshlar uchun yagona, shaffof va xavfsiz mehnat bozorini shakllantirish postsovet hududidagi eng samarali va amalda ishlaydigan mexanizmlardan biridir.